W Sejmie RP odbyła się międzynarodowa konferencja „Płuca Polaków – wyzwania i priorytety dla zdrowia publicznego”, zorganizowana z okazji Światowego Dnia Chorób Płuc oraz Roku Profilaktyki Zdrowotnej w Sejmie RP. Spotkanie zorganizowały wspólnie z Moniką Wielichowską, Wicemarszałek Sejmu RP – Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Cywilizacyjnymi oraz Fundacja To Się Leczy. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele instytucji publicznych, organizacji pacjenckich oraz eksperci z dziedziny pulmonologii i zdrowia publicznego z Polski i Europy, w tym José Luis Castro (WHO Director-General Special Envoy for Chronic Respiratory Diseases).
Konferencję poprzedziła inauguracja wystawy edukacyjnej zatytułowanej „20 000 oddechów”, która została otwarta przez Monikę Wielichowską, Wicemarszałek Sejmu RP. Wystawa powstała z okazji Światowego Dnia Płuc (World Lung Day), obchodzonego co roku 25 września i ustanowionego przez Forum Międzynarodowych Towarzystw Chorób Układu Oddechowego (FIRS). Tegoroczne hasło kampanii – „Całe życie dla zdrowia płuc” – przypomina, że o oddech trzeba dbać na każdym etapie życia, od dzieciństwa po starość.Tytuł wystawy „20 000 oddechów” podkreśla, że dla zdrowego, dorosłego człowieka oddech – wykonywany ok. 12–20 razy na minutę, czyli do 20 000–25 000 oddechów na dobę, jest prostą czynnością – bez świadomości i bez wysiłku. Jednak dla osób zmagających się z chorobami płuc każdy z tych oddechów jest walką. Instalacja składa się z trzech elementów: hologramu pokazującego chore płuca, portretów pacjentów z POChP (choroba dotyka 2 mln Polaków, wciąż zbyt późno diagnozowana) oraz symbolicznego „Niewidzialnego pacjenta” – osoby chorującej w samotności. Uzupełniają je grafiki edukacyjne o chorobach płuc i czynnikach ryzyka.
Podczas otwarcia konferencji z udziałem Moniki Wielichowskiej (Wicemarszałek Sejmu RP), Iwony Kozłowskiej (Parlamentarny Zespół ds. Chorób Płuc, Parlamentarny Zespół ds. Chorób Cywilizacyjnych), Anna Baumann – Popczyk (Dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego) oraz José Luis Castro (WHO Director-General Special Envoy for Chronic Respiratory Diseases) podkreślano skalę problemu chorób płuc na świecie – około pół miliarda ludzi żyje z astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, a choroby te powodują niemal cztery miliony zgonów rocznie. Mimo tej skali zdrowie płuc nadal zbyt rzadko zajmuje należne miejsce w polityce zdrowotnej.José Luis Castro (WHO Director-General Special Envoy for Chronic Respiratory Diseases) zwrócił uwagę, że Europa Środkowo-Wschodnia potrzebuje działań łączących czyste powietrze, profilaktykę, wcześniejszą diagnostykę, leczenie, rehabilitację pulmonologiczną i opiekę skoncentrowaną na pacjencie. W centrum tej zmiany powinien być człowiek, który dzięki lepszej organizacji systemu może oddychać łatwiej i dłużej zachować samodzielność.
„Oddychanie to czynność, nad którą nawet się nie zastanawiamy, dopóki nie zacznie stwarzać problemów. Wówczas wszystko się zmienia. Pójście do pracy, wejście po schodach, sen nocą, zachowanie niezależności wraz z wiekiem staje się coraz trudniejsze (…) Dlatego w ubiegłym roku państwa członkowskie WHO podjęły ważny krok. Podczas światowego zgromadzenia podjęto uchwałę, która promuje i priorytetyzuje zintegrowane podejście do chorób płuc” José Luis Castro, WHO Director-General Special Envoy for Chronic Respiratory Diseases
Choroby układu oddechowego jako priorytet UE. Pierwsza część dyskusji panelowej poświęcona była europejskiemu wymiarowi problemu. Prelegenci: prof. Joanna Chorostowska-Wynimko (European Respiratory Society), prof. Marcin Czech (Instytut Matki i Dziecka), Mariano Votta (Active Citizenship Network) i Claudio Lanza (Health and Environment Alliance, HEAL) – zwracali uwagę, że choroby układu oddechowego są dziś jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego, silnie związanym nie tylko z paleniem tytoniu, ale również z jakością powietrza i czynnikami środowiskowymi. Obecnie w Europie zmaga się z nimi ok. 80 mln osób. Choroby te odpowiadają za ok. 15 proc. wszystkich zgonów, a ich roczny koszt dla europejskich systemów ochrony zdrowia sięga ok. 380 mld euro.
Przewlekłe choroby płuc jako wyzwanie zdrowia publicznego. W kolejnej części spotkania głos zabrali dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska (Konsultant Krajowy ds. Chorób Płuc), prof. Paweł Śliwiński (Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie), prof. Piotr Dąbrowiecki (Federacja Pacjentów z Astmą, Alergią i POChP) oraz Hubert Godziątkowski (Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Cywilizacyjnymi). W trakcie dyskusji podkreślono, że przewlekłe choroby płuc rozwijają się przez lata i często pozostają niezdiagnozowane aż do momentu poważnego pogorszenia stanu zdrowia pacjenta. Przypomniano, że to dziś trzecia, po chorobach serca i nowotworach, przyczyna zgonów na świecie, a mimo to pozostają chorobami „niewidzialnymi”. Na POChP choruje w Polsce ok. 2 mln osób, ponad 30 proc. z nich nie wie o swojej chorobie, a świadomość tej choroby w społeczeństwie jest nadal znikoma. Eksperci zwracali uwagę, że Polska ma jeden z najwyższych w Europie wskaźników hospitalizacji z powodu POChP – co trzeci chory z POChP wraca do szpitala w ciągu roku od wypisu, co wskazuje na potrzebę lepszej opieki po hospitalizacji i rehabilitacji oddechowej.
Czynniki ryzyka, profilaktyka i świadomość zdrowotna. W ostatnim panelu głos zabrali prof. Tadeusz Zielonka (WUM), Marek Kustosz (Fundacja To Się Leczy), Magdalena Stachowicz (Movement Health Foundation) oraz dr Rafał Staszewski (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu). Przypomniano, że choroby układu oddechowego nie mogą być dziś analizowane wyłącznie z perspektywy medycyny klinicznej – są również konsekwencją jakości środowiska, polityki zdrowotnej i decyzji społecznych.W tej części dyskusji zwracano uwagę, że istotnym, choć wciąż niedocenianym elementem dyskusji o chorobach układu oddechowego są zakaźne choroby układu oddechowego – grypa, RSV, czy pneumokoki – które u pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc wywołują groźne zaostrzenia (co najmniej 70 proc. zaostrzeń POChP ma podłoże infekcyjne), a poziom wyszczepialności przeciwko nim w Polsce pozostaje niski. Eksperci wskazywali także na wpływ jakości powietrza: średnie stężenie pyłu PM2,5 w Polsce wynosi 16,5 µg/m³ – ponad trzy razy więcej niż zaleca WHO. Zwrócono także uwagę na bariery systemowe ograniczające skuteczność programów profilaktycznych. W kontekście starzejącego się społeczeństwa i rosnącej liczby pacjentów z przewlekłymi chorobami oddechowymi profilaktykę i ograniczanie ekspozycji na czynniki ryzyka uznano za jedno z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego.